राग व्यवस्थापन

 राग हा सहा षड्रीपू मधील एक. सर्व लोकांना राग येतोच पण काही लोकांना तो प्रमाणाबाहेर येतो. मग हा राग शांत करायचा कसा त्यासाठी राग व्यवस्थापन थेरपी उपलब्ध आहे का? 

 1970 च्या  सुरुवातीच्या काळात अ‍ॅरोन टी. बेक, एमडी नावाच्या मानसोपचारतज्ज्ञाने समस्या सोडवण्यावर भर देऊन राग व्यवस्थापन थेरपी विकसित केली.  सुरुवातीला कॉग्निटिव्ह थेरपी नावाची ही थेरपी आता कॉग्निटिव्ह-बिहेव्होरल थेरपी किंवा सीबीटी म्हणूनही ओळखली जाऊ शकते.  बेकने बर्‍याच वर्षांपासून मानसोपचारविषयक ज्ञान वापरुन रूग्णांसोबत काम केले परंतु रुग्णांच्या उपचारांवर धीमे प्रगती होत असल्याचे पाहून त्यांचे ओझे वाढले. बेकला राग व्यवस्थापन थेरपीसाठी अधिक तीव्र दृष्टीकोन वापरायचा होता.

 कॉग्निटिव्ह थेरपी क्रोध व्यवस्थापन थेरपीचा एक प्रकार आहे जो एखाद्या व्यक्तीचे विचार  सुधारण्यास किंवा बदलण्यास मदत करतो.  नकारात्मक भावनांचा समावेश असलेल्या या तपशीलांमुळे राग येऊ शकतो आणि वर्तणुकीशी संबंधित समस्या उद्भवू शकतात.  बेक यांना समजले की ते विचार करण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान आहे, नकारात्मक विचार तयार होतात ज्यामुळे भावना आणि वागण्यात बदल घडतात.  या टप्प्यावर एखाद्या व्यक्तीवर उपचार केले जाऊ शकतात, त्यांची विचार करण्याची पद्धत बदलण्यास मदत केली तर त्यांना त्यांच्या भावनांमध्ये आणि वागण्याच्या पद्धतीमध्ये बदल दिसेल.  विश्रांती आणि दृढनिश्चय प्रशिक्षण यासारख्या रणनीती आणि तंत्राचा वापर करून, सीबीटीने एखाद्या व्यक्तीला दिलासा देण्याची आणि सहनशक्तीद्वारे स्वातंत्र्याचा अनुभव घेण्याची तुलनेने वेगवान पद्धत असल्याचे सिद्ध केले आहे.  संज्ञानात्मक थेरपी हा मानसिक उपचारांचा सर्वात प्रभावी प्रकार असल्याचे सिद्ध झाले आहे.  त्याची लोकप्रियता जगभर पसरली आहे आणि बर्‍याच पात्र व्यावसायिकांनी रागासारख्या वर्तणुकीशी संबंधित अडचणी असलेल्या व्यक्तींवर उपचार करण्यासाठी याचा उपयोग केला आहे.  सीबीटी बद्दल साहित्य व्यापकपणे उपलब्ध आहे आणि व्यावसायिकांसाठी सीबीटी प्रशिक्षण दिले जाते.

 बरेच लोक जे क्रोधाशी संबंधित समस्यांमुळे त्रस्त असतात ते थेरपी टाळतात.  काहींना वाटते की त्यांना त्याची आवश्यकता नाही तर काहींनी हे दुर्बलतेचे चिन्ह म्हणून पाहिले.  उलट प्रत्यक्षात एखाद्या व्यक्तीबद्दल असे म्हटले जाऊ शकते जे राग व्यवस्थापन थेरपी शोधतात.  ते दृढ आणि दृढनिश्चयी आहेत, त्यांच्या जीवनात सकारात्मक बदल करण्यासाठी आवश्यक ते सर्व उपाय करण्यास तयार आहेत.  जेव्हा एखादी व्यक्ती त्या ठिकाणी पोचते तेव्हा त्यांना राग व्यवस्थापन थेरपीची आवश्यकता असते, तेव्हा थेरपिस्ट शोधणे आवश्यक आहे जो त्यांना आरामदायक वाटेल.  एखाद्या थेरपिस्टसह सहजपणे संवाद साधण्यास सक्षम असणे महत्वाचे आहे कारण ही ती व्यक्ती आहे जी व्यक्तीचे आयुष्यमान बदलण्यास मदत करेल.  जेव्हा एखादी व्यक्ती थेरपीसाठी वचनबद्ध असते तेव्हा त्यांच्या थेरपिस्टबरोबर विश्वासार्ह नातेसंबंध निर्माण करणे खूप आवश्यक आहे, कितीही वेळ लागला तरी. 

 सामायिक करणे आणि विश्वास ठेवण्याद्वारेच एखादी व्यक्ती स्वतःबद्दल गोष्टी शोधू लागते.  एकदा हे शोध उघडकीस आल्यानंतर, एक व्यक्ती त्यांच्या विचारांमध्ये आणि भावनांमध्ये बदल घडवून आणू लागतो ज्यामुळे त्यांच्या जीवनात सकारात्मक बदल होऊ शकतात. ही थेरपी कठीण वाटू शकते परंतु विश्वासू थेरपिस्टद्वारे एखादी व्यक्ती नक्कीच प्रगती करेल.  व्यक्ती आणि त्यांचे थेरपिस्ट यांच्यातील हे नातेसंबंध सुरक्षिततेचे क्षेत्र प्रदान करते, असे स्थान आहे जेथे ते त्यांच्या मनातील विचार आणि निर्बंध उघड करण्यास मोकळ्या मनाने वाटू शकतात. 

 राग-संबंधित समस्यांद्वारे कार्य करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या लोकांसाठी एकतर सीबीटी किंवा नियमितपणे एखाद्या थेरपिस्टबरोबर भेटणे  फायदेशीर ठरते.  राग व्यवस्थापन थेरपी निवडणे ही एक मोठी पायरी आहे आणि त्यासाठी कुटुंब आणि मित्रांकडून पाठिंबा आणि प्रोत्साहन आवश्यक आहे.